Lailahe illallah,muhammed resulullah

Charles Louis deSecondat Montesquieu

Fransız politik düşünür.

1689’da doğdu. Ölümünden (1755) iki buçuk asır sonra bile tartışılan sosyolog düşünür. Karmakarışık beyin yapısı vardır. Bir şeyi kanıtlamak istediği anda buna örnek bulabilir. Ancak saçma sapan örnekler de vermiyor değildir arada. Mesela Japonya’da alakalı olmayan şeylerden bahseder. Bazen masallara başvurur. Neredeyse Gulliver’den örnek verecektir. Ancak sosyolojinin bilimselleşmesinin öncüsü olmuştur.

Genellikle var olan değil de var olması gereken yasaları incelerdi. Asosyal bir yapısı vardı. Kütüphanesinden dışarı pek çıkmazdı. Montaigne onun en iyi arkadaşları arasındaydı. Milletleri sadece kitaplardan öğreniyordu. Doğulular ona göre canları meyve çekince ağacı kesip meyvelerini yiyen kişilerdi. Ona göre yasalar görecelidir ve toplumdan topluma değişir. Yerel yasalarla sorunların daha iyi çözüleceğini düşünmüştür. İnsan tabiatı kanunların temeli olmalıdır. Adalet ve özgürlük değişmez ‘iyi’dir.  Ona göre bazı kötülüklere insan alışmışsa ortadan kaldırılmamalıdır. Kanunlar sanki alışkanlık üzerine kuruluyordur ona göre. Yani alışılmışlık terk edilmemelidir. Özgür insanın hata yapma özgürlüğü de vardır demektir.  Despotluk onun baş düşmanıydı. Ancak görüşlerini uygulayabileceği tek sistem despotizm’di.  İnsandan çok toplum üzerine çalışıyordu.

Değişmez kurallar var mıdır diye çok düşünmüştür.  Ona göre toplum tabii ve biyolojik organizmadır. Amaçlarını bilirler ama neden öyle olduğunu pek kavrayamazlar. Toplumun değişmesinin sebebini doğayla nedenlendiriyordu.  Ona göre tabiat insanın doğrularını değiştirmektedir. Ancak toplumun gelişmesi çok yavaş olur ve olmalıdır. Ona göre kesin doğru bir yönetim biçimi yoktur. Mevcut topluma en iyi giydirilen yönetim vardır. Aynı yönetim biçimi faklı toplumda sorun çıkarabilir. Mühim olan yönetim değil yönetimin iyi yürümesidir.

Onun cumhuriyet anlayışı ‘fazilet’ e dayanmaktadır. Yani ahlaki özelliklerle halk yönetiliyorsa bu cumhuriyettir.  Ancak ona göre artık bunun dönemi değildir. Çünkü insanlar ahlaktan kopmuşlardır.  Ona göre doğa çok önemlidir. Örnek olarak Hindistan’ı vermektedir. İneklerin kutsal sayılmasının sebebi dini değil orada otların az olması ve et ihtiyacının fazla olmasıdır. İnsanlar daha fazla inek bakamıyorlar. Ve eğer et yemek isterseler inekler yetişmeye devam edemez ve anında tükenir. Bunu engellemek için eskiden böyle bir kanun alınmış daha sonra bu dini bir görev haline dönüşmüştür.

Hırsızı yakalamak için başka hırsız tutulmalı demiş ve hayatta bir güçlüyü yok etmek için başka bir güçlü olmalı mantığını ortaya atmıştır. Birçok kehanette bulunmuştur. Barutun keşfiyle kanlı savaşların artacağını söylemiştir. İnsanlar sadece özgürce yaptıkları şeyleri güzel yaparlar. Tam bir özgür düşünce taraftarıydı.  Hicve başvuruları çok dehşet vericidir. Mesela bakın Amerika’nın keşfi sonrası olan olaylarda Avrupalıları nasıl hicvediyor;

‘Amerika halklarının soyunun kurutmuş olan Avrupa insanı için Afrikalı halkları köleleştirmek bir zorunluluk olmuştu. Böyle yapmasalardı o koskoca tarlaları nasıl tarıma açacaklardı. Şeker tarımını siyah adamlar yapmasaydı şeker bu kadar tatlı olur muydu? Yine bu siyah ve düz burunlu insanlara nasıl olur da şefkat duyulsun ki? Çünkü onların rengi insanlığın rengiyle aynı değil. Hem Avrupalılar onları Asyalıların yaptığı gibi hadım etmediler de zaten.  En eski tarihi olan Mısır’da renk çok önemli idi. Onlar kızıl saçlı insanları gördüğü yerde öldürüyorlardı. Yani farklı renkte insanlar ya ölmeli ya da köle olmalıdır. Bu durumda onları insan kabul etmek imkansızdır. ‘  Bu yazı defalarca okumaya değerdir. Düz mantık kuramı nasıl da boşmuş.